สวัสดีครับสมาชิกเพจชาววิศวกรดับเพลิงทุกท่าน หลังจากโพสต์ที่แล้วเกี่ยวกับลูกบอลดับเพลิง กลายเป็น Talk of the town คุยกันเพจแทบระเบิด วันนี้แอดฯเลยคิดว่า มันมีอุปกรณ์อีกตัวนึง ที่ก็เจอได้บ่อยไม่แพ้กัน และมันจะดู Advance ขึ้นมาหน่อย นั่นก็คือ #ถังดับเพลิงติดหัวกระจายน้ำดับเพลิง ซึ่งต่อไปนี้ แอดฯขอเรียกว่า ซาลาเปา แทนนะครับ
แอดฯขอพูดถึงเรื่องกฎหมายก่อนแล้วกันนะครับ จะได้เข้าใจที่มาที่ไปของหลักคิดว่า สิ่งที่เห็นในรูปมันเกิดมาได้อย่างไร?
กฎหมายในบ้านเรานั้นก็มีหลากหลายกระทรวงนะครับที่เป็นคนกำหนดกฎหมายออกมาซึ่งหลักๆด้วยกันก็จะมีอยู่ 3 กระทรวง ซึ่งก็คือ
- กระทรวงมหาดไทย โดยกรมโยธาธิการและผังเมือง
โดยกฎกระทรวงฉบับที่ 33 พ.ศ 2535
ข้อ 20 อาคารสูงหรืออาคารขนาดใหญ่พิเศษต้องจัดให้มีระบบดับเพลิงอัตโนมัติเช่น Sprinkler System หรือระบบอื่นที่เทียบเท่าที่สามารถทำงานได้ด้วยตัวเองทันทีเมื่อมีเพลิงไหม้
กระทรวงอุตสาหกรรม โดยกรมโรงงาน
โดยประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่องการป้องกันและระงับอัคคีภัยในโรงงาน พ.ศ 2552
หมวด 5
ข้อ 12 โรงงานที่มีสถานที่จัดเก็บวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ซึ่งเป็นวัตถุที่ติดไฟได้ที่มีพื้นที่ต่อเนื่องกันตั้งแต่ 1,000 ตารางเมตรขึ้นไปต้องติดตั้งระบบดับเพลิงอัตโนมัติ
ข้อ 14 สถานที่จัดเก็บวัตถุไวไฟที่มีพื้นที่ตั้งแต่ 14 ตารางเมตรขึ้นไป ต้องติดตั้งระบบดับเพลิงอัตโนมัติที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่นั้น
กระทรวงแรงงาน โดยกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
ซึ่งกฎหมายนี้จะไม่ค่อยได้ออกตัวอะไรเท่าไหร่เกี่ยวกับเรื่องระบบดับเพลิงอัตโนมัตินะครับ แต่ก็มีพูดถึงการจัดให้มีอย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย
หลักใหญ่ใจความมีอยู่ 3 กระทรวงนี้
คราวนี้ด้วยความที่กฎหมายระบุไว้อย่างนี้ ก็เลยมีความคิดต่อไปว่า หากไม่ใช่ Sprinkler System แล้ว ระบบดับเพลิงอื่นที่เทียบเท่ามีอะไรบ้าง???
ก็เลยมีคนคิดครับ ไหนๆเราก็ใช้ถังดับเพลิงอยู่แล้ว ก็ทำให้มันเป็นอัตโนมัติสิ!
เอาละครับ แค่แนวคิดก็น่าสนใจแล้ว เพราะปกตินั้น เราจะต้องหยิบถังดับเพลิงไปฉีดเองเนอะ แต่มันก็ไม่ตอบโจทย์ไง ใครจะว่างและเตรียมพร้อมตลอดเวลา บ้ารึป่าว งั้นไหนๆถังดับเพลิงมันก็เก่งอยู่แล้ว ทำให้มันอัตโนมัติแล้วเอาไปเฝ้าตามพื้นที่ที่เสี่ยงไฟไหม้เลยดีกว่า! ว่าแล้วก็โมดิฟายด์รูปร่างถังแล้วติดหัวกระจายน้ำดับเพลิงเข้าไป นี่ก็อัตโนมัติแล้ว จีเนียส!!
ฟังๆดูก็ดูจะตอบโจทย์นะครับ แถมประหยัดกว่าบานเลย ไม่ต้องมีเครื่องสูบน้ำดับเพลิงไม่ต้องมีถังสำรองน้ำดับเพลิงแค่นี้ก็ประหยัดไปได้ไม่รู้กี่ล้านแล้ว แถมยังทำงานอัตโนมัติตามที่กฎหมายกำหนดอีก ตอบโจทย์สุดๆ
เอาล่ะครับเราจะค่อยๆมาดูกัน ว่าความจริงมันสวยหรูอย่างที่คิดหรือไม่?
ด้วยหลักการแล้วเจ้าซาลาเปาตัวนี้ใช้สารดับเพลิงเดียวกันกับถังดับเพลิง นั่นก็คือ ผงเคมีแห้ง และพัฒนามาจากถังดับเพลิง ซึ่งการใช้งานถังดับเพลิงนั้นเราจะต้องฉีดเข้าไปที่ฐานไฟเพื่อให้การดับเพลิงมีประสิทธิภาพสูงสุด
แต่ซาลาเปาลูกนี้เป็นการโจมตีเหนือฐานไฟ ซึ่งไม่ใช่หลักการเดียวกันกับถังดับเพลิง
การทำงานของซาลาเปาที่ไม่สามารถฉีดต่อเนื่องได้นั้น หากมีปริมาณไม่เพียงพอต่อการดับเพลิงหรือควบคุมเพลิงที่เกิดขึ้น ก็จะทำให้การดับเพลิงหรือควบคุมเพลิงนั้นล้มเหลวทันที ซึ่งต่างจากระบบหัวกระจายน้ำดับเพลิงที่สามารถฉีดต่อเนื่องได้เป็นระยะเวลานานตามที่มาตรฐานกำหนด
การที่ทำงานจากด้านบนแล้วโปรยผมจะมีแห้งลงมานั้นหากอยู่ในระยะที่สูงเกินไป ปัจจัยภายนอกเช่น ลม อาจส่งผลต่อความแม่นยำในการตกกระทบกองเพลิงที่อยู่ข้างล่าง และด้วยความที่มันไม่ฉีดต่อเนื่องก็แปลว่าเมื่อมันฉีดหมดถังแล้ว (อาจประมาณ 10-20วินาที) พื้นที่บริเวณนั้นก็จะไม่มีการป้องกันอีกต่อไป และก็จะกลายเป็นจุดบอดในการดับเพลิงหรือควบคุมเพลิง
นี่ยังไม่ได้คุยถึงเรื่อง Fire Rating ด้วยนะครับ
ซาลาเปาลูกนึงที่บรรจุผงเคมีแห้ง ราคาจะอยู่ประมาณ 2,000-3,000 บาท และด้วยความที่มันคือถังดับเพลิงโมดิฟาย ฉะนั้นผงเคมีที่อยู่ข้างในก็จะมีการเสื่อมสภาพ อย่างช้าที่สุดเลยคือ 5 ปี ก็จะต้องทำการถอดลงมาแล้ว refill สารใหม่ใส่กลับเข้าไป แต่นี่คือการมองโลกในแง่ดีนะครับ
ความเป็นจริงถังดับเพลิงนั้นยังต้องถูก Exercise อยู่เป็นประจำ เช่น การคว่ำถังเพื่อให้สารเคมีได้ขยับตัวไม่จับกันเป็นก้อนจนอาจฉีดไม่ออก แต่ซาลาเปาลูกนี้ติดแล้วติดเลย Exercise อะไรไม่ได้ ความเสี่ยงในการที่ผมเคมีแห้งจะจับกันเป็นก้อนจนทำให้ไม่สามารถฉีดออกมาได้ ก็มีสูงมากๆ ฉะนั้น เราจ่ายเงินไปแน่ๆ 100% แต่ได้อะไรกลับมาก็ไม่รู้ที่อาจมีประสิทธิภาพไม่ถึง 100% ในแง่นักลงทุนถือว่าขาดทุนแล้วนะครับ เพราะจ่ายเงินไป 100 บาท แต่ได้กลับมาน้อยกว่าสิ่งที่ควรได้รับ
ซาลาเปาที่เห็นในรูปนั้น ถือเป็นเพียงอุปกรณ์อัตโนมัติ ไม่ได้ทำงานร่วมกันเป็นระบบ ฉะนั้น ถังดับเพลิงที่ติดหัวกระจายน้ำดับเพลิงแบบในรูปนี้ #ไม่สอดคล้องกับกฎหมาย ใดๆทั้งสิ้น
สิ่งที่สามารถทำได้ก็คือ #การติดตั้งเป็นอุปกรณ์เสริมเพื่อใช้ในการดับเพลิงเฉพาะจุด#โดยที่ระบบดับเพลิงหลักจะต้องมีและพร้อมใช้งานอยู่เสมอ ไม่สามารถนำมาติดตั้งแทนระบบดับเพลิงหลัก และมันไม่ได้ประหยัดกว่าระบบดับเพลิงอัตโนมัติเลยนะครับ งบประมาณก้อนแรกอาจจะถูกกว่าก็จริง แต่ท่านอาจจะต้องซื้อเปลี่ยนใหม่แทบจะทุกปี พอระยะยาวก็จะแพงกว่ามากครับ
ส่วนในกรณีของอาคารที่ไม่เข้าข่าย ที่กฎหมายบังคับไว้ว่าจะต้องติดตั้งระบบดับเพลิงอัตโนมัตินั้น หากท่านอยากติดตั้งซาลาเปา ก็ถือว่าสามารถทำได้ เนื่องจากถือว่าท่านปฏิบัติสูงกว่าที่กฎหมายกำหนด แต่จะไปยกเลิกถังดับเพลิงที่ติดตั้งตามระยะต่างๆภายในตึกไม่ได้ เพราะมันเป็นคนละเรื่องกัน และในมุมของกฎหมายแล้ว ซาลาเปาไม่มีตัวตนนะครับ
ยาวแบบถึงใจ ใครอ่านจบ ถือว่าท่านเกินค่าเฉลี่ยการอ่านหนังสือของคนไทยแล้ว 
ฝากกดไลค์ กดแชร์ แบ่งปันข้อมูลเหล่านี้ไปให้ผู้คนในวงการหน่อยนะครับ จะได้ตื่นรู้ และปลอดภัยจากอัคคีภัยครับ
#วิศวกรดับเพลิง #ออกแบบระบบดับเพลิง #ที่ปรึกษาระบบดับเพลิง #อบรมมาตรฐานระบบดับเพลิง #NFPA #NFPA10 #NFPA13